HNX-Index là chỉ số phản ánh biến động giá của toàn bộ cổ phiếu niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), khởi điểm 100 điểm từ ngày 14/07/2005. UPCOM-Index đo các cổ phiếu công ty đại chúng chưa niêm yết, hoạt động từ 24/06/2009. Cả hai đều tính theo vốn hóa thị trường, giống VN-Index.
Trong bài này
HNX-Index là gì?
HNX-Index là chỉ số tổng hợp đo biến động giá của tất cả cổ phiếu niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Nói cách khác, HNX-Index với sàn Hà Nội cũng giống như VN-Index với sàn TP.HCM: một thước đo chung cho sức khỏe của toàn sàn.
Tiền thân của HNX là Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, chính thức vận hành thị trường thứ cấp từ ngày 14/07/2005 với chỉ 6 doanh nghiệp niêm yết ban đầu. HNX-Index được lấy mốc khởi điểm 100 điểm tại ngày này.
So với HOSE, sàn HNX thường tập hợp doanh nghiệp quy mô vừa, điều kiện niêm yết "dễ thở" hơn. Số điểm tuyệt đối của HNX-Index vì thế thấp hơn VN-Index, nhưng không có nghĩa sàn này "yếu hơn" — đó chỉ là khác biệt về điểm gốc và quy mô vốn hóa.
Điểm chính: - HNX-Index khởi điểm 100 điểm từ ngày 14/07/2005 (theo HNX, dữ liệu lịch sử). - Đo toàn bộ cổ phiếu niêm yết trên sàn Hà Nội theo phương pháp vốn hóa. - Là một trong ba chỉ số sàn cơ sở của chứng khoán Việt Nam, bên cạnh VN-Index và UPCOM-Index.
UPCOM-Index là gì?
UPCOM-Index là chỉ số đo biến động giá của các cổ phiếu giao dịch trên thị trường UPCOM (Unlisted Public Company Market) — thị trường đăng ký giao dịch dành cho công ty đại chúng chưa niêm yết. UPCOM do HNX vận hành và quản lý, dưới sự giám sát của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
UPCOM chính thức khai trương ngày 24/06/2009, ban đầu chỉ với khoảng 10 doanh nghiệp đăng ký giao dịch (theo HNX). Mục tiêu của sàn là tạo một "trạm trung chuyển" có tổ chức: giúp cổ phiếu của doanh nghiệp đại chúng chưa đủ điều kiện (hoặc chưa muốn) lên HOSE/HNX vẫn được giao dịch minh bạch, thay vì trôi nổi trên thị trường OTC tự do.
Theo thời gian, UPCOM trở thành sàn có số mã đông nhất ba sàn, gồm cả nhiều doanh nghiệp lớn từng cổ phần hóa từ doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, thanh khoản và mức độ công bố thông tin giữa các mã chênh lệch rất lớn — phần cuối bài sẽ nói rõ.
Điểm chính: - UPCOM hoạt động từ 24/06/2009, do HNX vận hành (theo HNX). - Dành cho công ty đại chúng chưa niêm yết trên HOSE/HNX. - Đông mã nhất ba sàn nhưng thanh khoản phân hóa mạnh.
Ba sàn HOSE, HNX, UPCOM khác nhau thế nào?
Chứng khoán Việt Nam hiện vận hành trên ba bảng giao dịch chính. Khác biệt lớn nhất nằm ở điều kiện niêm yết/đăng ký và biên độ dao động giá trong phiên.
Tiêu chí | HOSE | HNX | UPCOM |
|---|---|---|---|
Cơ quan vận hành | Sở GDCK TP.HCM | Sở GDCK Hà Nội | HNX |
Tính chất | Niêm yết | Niêm yết | Đăng ký giao dịch (chưa niêm yết) |
Vốn điều lệ tối thiểu* | từ 120 tỷ đồng | từ 30 tỷ đồng | từ 10 tỷ đồng |
Biên độ giá thường ngày | ±7% | ±10% | ±15% |
Biên độ phiên đầu tiên | ±20% | ±30% | ±40% |
Chỉ số đại diện | VN-Index | HNX-Index | UPCOM-Index |
Quy mô doanh nghiệp | Lớn | Vừa | Đa dạng, nhiều mã |
*Vốn điều lệ đã góp tại thời điểm đăng ký, kèm các điều kiện khác về thời gian hoạt động, lợi nhuận, cơ cấu cổ đông. Nguồn: tổng hợp quy định niêm yết HOSE/HNX/UPCOM (Nghị định 155/2020/NĐ-CP và hướng dẫn liên quan), tham khảo tháng 6/2026. Quy định có thể thay đổi — hãy kiểm tra văn bản hiện hành.
Điểm cần ghi nhớ: biên độ giá càng rộng, rủi ro biến động trong ngày càng cao. Một cổ phiếu UPCOM có thể tăng hoặc giảm tới 15% chỉ trong một phiên, gấp đôi mức trần/sàn 7% của HOSE. Đây là khái niệm quan trọng trước khi bạn tham gia bất kỳ sàn nào — tìm hiểu thêm nền tảng tại bài chứng khoán là gì.
Cách tính HNX-Index và UPCOM-Index
Cả HNX-Index và UPCOM-Index đều dùng phương pháp vốn hóa thị trường (Market Capitalization Weighted) — đúng cùng nguyên lý với VN-Index. Công thức chung:
Chỉ số = (Tổng vốn hóa thị trường hiện tại / Tổng vốn hóa thị trường tại ngày cơ sở) × 100
Trong đó, vốn hóa của một cổ phiếu = giá hiện tại × số lượng cổ phiếu. Vì tính theo vốn hóa, cổ phiếu càng lớn thì sức kéo lên chỉ số càng mạnh — cơ chế này giống hệt VN-Index mà bạn có thể xem chi tiết kèm ví dụ số trong bài cách tính VN-Index.
Hai mốc cơ sở khác nhau: - HNX-Index: ngày cơ sở 14/07/2005, điểm gốc 100. - UPCOM-Index: lấy mốc 100 tại thời điểm vận hành 2009.
Muốn nắm vững vì sao "vốn hóa" lại quyết định sức nặng của từng mã trong rổ chỉ số, bạn có thể đọc thêm vốn hóa thị trường là gì.
Điểm chính: - Cả ba chỉ số sàn (VN-Index, HNX-Index, UPCOM-Index) đều tính theo vốn hóa. - Khác nhau ở ngày cơ sở và rổ cổ phiếu, không khác về nguyên lý. - Cổ phiếu vốn hóa lớn tác động mạnh hơn lên chỉ số của sàn tương ứng.
So sánh với VN-Index
VN-Index là chỉ số được nhắc đến nhiều nhất vì HOSE tập trung phần lớn vốn hóa và thanh khoản của toàn thị trường. Nhưng để có bức tranh đầy đủ, nhà đầu tư thường nhìn cả ba chỉ số cùng lúc: VN-Index cho khối doanh nghiệp lớn, HNX-Index cho nhóm vừa, UPCOM-Index cho phần còn lại của thị trường đại chúng.
Chỉ số | Sàn | Điểm gốc | Đặc điểm nổi bật |
|---|---|---|---|
VN-Index | HOSE | 100 (28/07/2000) | Vốn hóa lớn nhất, đại diện thị trường |
HNX-Index | HNX | 100 (14/07/2005) | Doanh nghiệp quy mô vừa |
UPCOM-Index | UPCOM | 100 (2009) | Đông mã, thanh khoản phân hóa |
Nếu bạn chưa rõ bản chất VN-Index, hãy bắt đầu từ bài VN-Index là gì. Một lưu ý khi so sánh: đừng so trực tiếp số điểm tuyệt đối giữa các sàn. HNX-Index vài trăm điểm không "kém" VN-Index gần hai nghìn điểm, bởi mỗi chỉ số có điểm gốc và rổ riêng. Cái cần so là biến động phần trăm và xu hướng dòng tiền.
Lưu ý về thanh khoản trên UPCOM
UPCOM mở ra cơ hội tiếp cận nhiều doanh nghiệp, nhưng cũng đi kèm đặc điểm cần hiểu khách quan trước khi tham gia. Đây là phần mô tả thông tin, không phải khuyến nghị.
Thanh khoản phân hóa rất mạnh. Một số mã UPCOM giao dịch sôi động không kém HOSE, nhưng nhiều mã gần như không có người mua/bán trong phiên — khiến việc mua hoặc bán đúng giá mong muốn khó khăn hơn.
Biên độ ±15% rộng hơn. Giá có thể dao động mạnh trong ngày, đặc biệt ở các mã thanh khoản thấp, nơi chỉ vài lệnh cũng đẩy giá chạm trần/sàn.
Mức độ công bố thông tin không đồng đều. Yêu cầu minh bạch trên UPCOM nhìn chung "nhẹ" hơn sàn niêm yết, nên chất lượng và tần suất thông tin giữa các doanh nghiệp chênh lệch.
Vì những đặc điểm này, việc tự trang bị kiến thức nền và theo dõi dữ liệu thực tế là cần thiết. Bạn có thể tra cứu thông tin từng mã tại trang cổ phiếu của VNIndex.ai và theo dõi thị trường chung tại trang thị trường.
Tổng kết
HNX-Index và UPCOM-Index là hai mảnh ghép còn lại bên cạnh VN-Index, giúp bạn nhìn trọn vẹn ba sàn của chứng khoán Việt Nam. Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở điều kiện lên sàn, biên độ giá (±7% / ±10% / ±15%) và đặc điểm thanh khoản — còn nguyên lý tính chỉ số thì giống nhau: đều dựa trên vốn hóa thị trường.
Muốn theo dõi diễn biến cả ba sàn cùng dữ liệu cập nhật, bạn có thể xem tại trang thị trường của VNIndex.ai.
Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung trên chỉ nhằm cung cấp thông tin và giáo dục, không phải khuyến nghị mua/bán/nắm giữ chứng khoán và không cấu thành tư vấn đầu tư theo Luật Chứng khoán. Dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian. Nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình và nên tham khảo đơn vị tư vấn được cấp phép. Xem Tuyên bố miễn trách
