Các loại lệnh chứng khoán cơ bản tại Việt Nam gồm: LO (lệnh giới hạn), ATO (lệnh khớp mở cửa), ATC (lệnh khớp đóng cửa) và MP (lệnh thị trường). HOSE dùng LO, ATO, ATC, MP; HNX dùng LO, ATC, MTL, MOK, MAK, PLO (không có ATO). Mỗi lệnh chỉ hợp lệ ở một số phiên nhất định và tuân theo nguyên tắc ưu tiên giá rồi đến thời gian.
Trong bài này
Phiên giao dịch và nguyên tắc khớp lệnh
Trước khi học từng loại lệnh, bạn cần hiểu cấu trúc một phiên giao dịch, vì mỗi lệnh chỉ dùng được ở một số phiên nhất định. Trên HOSE, một ngày giao dịch cổ phiếu chia thành các phiên sau:
Khung giờ | Phiên | Cơ chế khớp |
|---|---|---|
9:00 – 9:15 | Khớp lệnh định kỳ mở cửa | Định kỳ (xác định giá ATO) |
9:15 – 11:30 | Khớp lệnh liên tục (sáng) | Liên tục |
11:30 – 13:00 | Nghỉ trưa | — |
13:00 – 14:30 | Khớp lệnh liên tục (chiều) | Liên tục |
14:30 – 14:45 | Khớp lệnh định kỳ đóng cửa | Định kỳ (xác định giá ATC) |
Có hai cơ chế khớp lệnh:
Khớp lệnh định kỳ: hệ thống gom toàn bộ lệnh trong khoảng thời gian rồi xác định một mức giá khớp duy nhất — mức giá cho khối lượng khớp lớn nhất. Áp dụng cho phiên ATO và ATC.
Khớp lệnh liên tục: lệnh được so khớp ngay khi nhập vào hệ thống, theo cung cầu tại thời điểm đó.
Nguyên tắc ưu tiên khớp lệnh xuyên suốt là: ưu tiên về giá trước, sau đó mới đến thời gian. Lệnh mua giá cao hơn (hoặc lệnh bán giá thấp hơn) được khớp trước; nếu cùng mức giá thì lệnh nhập vào hệ thống trước được ưu tiên.
Điểm chính: - HOSE giao dịch cổ phiếu khớp lệnh từ 9:00 đến 14:45 (theo lịch giao dịch HOSE, tháng 6/2026), nghỉ trưa 11:30–13:00. - Có hai cơ chế: khớp định kỳ (ATO/ATC) và khớp liên tục. - Nguyên tắc ưu tiên: giá tốt hơn khớp trước, cùng giá thì lệnh đến trước khớp trước.
Muốn nhìn các phiên này biểu hiện ra sao trên màn hình, hãy đọc thêm bài cách đọc bảng giá chứng khoán.
Lệnh LO (lệnh giới hạn) là gì?
Lệnh LO (Limit Order) là lệnh mua hoặc bán tại một mức giá xác định hoặc tốt hơn. Đây là loại lệnh phổ biến và dễ dùng nhất với người mới, vì bạn được tự quyết định mức giá.
Khi đặt LO mua, lệnh chỉ khớp ở giá bạn đặt hoặc thấp hơn. Khi đặt LO bán, lệnh chỉ khớp ở giá bạn đặt hoặc cao hơn. Nếu chưa có giá đối ứng phù hợp, lệnh sẽ chờ trên sổ lệnh.
Đặc điểm quan trọng:
Hiệu lực: LO dùng được ở cả phiên khớp lệnh định kỳ lẫn liên tục, và có hiệu lực kể từ khi nhập cho đến hết ngày giao dịch (hoặc đến khi bị hủy/sửa).
Sửa, hủy: trong phiên khớp lệnh liên tục, bạn được sửa hoặc hủy phần lệnh chưa khớp.
Ưu điểm: kiểm soát được giá, tránh khớp ở mức bất lợi.
Nhược điểm: có thể không khớp nếu thị trường không chạm tới giá bạn đặt.
Ví dụ: cổ phiếu đang có giá khớp 25.000đ. Bạn đặt LO mua 25.000đ. Lệnh sẽ khớp khi có người bán ra ở 25.000đ trở xuống; nếu giá bật lên 25.500đ mà không ai bán ở 25.000đ, lệnh của bạn nằm chờ.
Lệnh ATO là gì?
Lệnh ATO (At The Open) là lệnh đặt mua hoặc bán tại mức giá mở cửa, chỉ dùng trong phiên khớp lệnh định kỳ mở cửa (9:00–9:15 trên HOSE). Bạn không ghi giá cụ thể — lệnh sẵn sàng khớp ở bất kỳ giá nào mà hệ thống xác định là giá mở cửa.
Đặc điểm của lệnh ATO:
Được ưu tiên khớp về thứ tự giá so với lệnh LO khi xác định giá mở cửa, nhưng không ghi rõ mức giá.
Không được sửa hoặc hủy trong thời gian diễn ra phiên định kỳ mở cửa.
Lệnh ATO chỉ có hiệu lực trong phiên ATO; nếu hết phiên mà không khớp (hoặc khớp một phần), phần chưa khớp sẽ tự động bị hủy.
Lệnh ATO phù hợp khi bạn muốn chắc chắn tham gia vào giá mở cửa, chấp nhận khớp theo giá thị trường xác định thay vì chờ một mức giá cố định. Đổi lại, bạn không kiểm soát được giá khớp cuối cùng.
Lệnh ATC là gì?
Lệnh ATC (At The Close) là lệnh mua hoặc bán tại mức giá đóng cửa, chỉ dùng trong phiên khớp lệnh định kỳ đóng cửa (14:30–14:45 trên HOSE). Tương tự ATO, lệnh ATC không ghi giá cụ thể và sẵn sàng khớp ở giá đóng cửa do hệ thống xác định.
Lệnh ATC đặc biệt quan trọng vì giá khớp của phiên ATC chính là giá đóng cửa, và giá đóng cửa thường là cơ sở để tính giá tham chiếu cho ngày giao dịch kế tiếp.
Đặc điểm:
Không được sửa hoặc hủy trong phiên định kỳ đóng cửa.
Chỉ có hiệu lực trong phiên ATC; phần không khớp sẽ bị hủy khi kết thúc phiên.
Khác với HOSE, sàn HNX cũng có phiên ATC nhưng không có phiên ATO.
Điểm chính: - ATO chỉ dùng trong phiên mở cửa, ATC chỉ dùng trong phiên đóng cửa; cả hai đều không ghi giá và không được sửa/hủy trong phiên định kỳ (theo quy chế giao dịch HOSE/HNX hiện hành, tháng 6/2026). - Từ khi hệ thống KRX vận hành (5/5/2025), lệnh ATO/ATC không còn được ưu tiên hơn lệnh LO đã nằm sẵn trên sổ khi xác định giá định kỳ — đây là thay đổi đáng chú ý so với trước. - Giá khớp phiên ATC = giá đóng cửa, thường làm cơ sở cho giá tham chiếu ngày hôm sau.
Lệnh MP (lệnh thị trường) là gì?
Lệnh MP (Market Price) là lệnh thị trường trên HOSE: mua tại giá bán thấp nhất hoặc bán tại giá mua cao nhất hiện có, chỉ dùng trong phiên khớp lệnh liên tục. Mục tiêu của MP là khớp nhanh, ưu tiên tốc độ hơn giá.
Cách MP hoạt động khi đặt mua:
Lệnh khớp ngay với lệnh bán có giá thấp nhất đang chờ.
Nếu khối lượng chưa đủ, lệnh tiếp tục khớp ở các mức giá bán cao hơn kế tiếp.
Nếu vẫn còn dư và không còn lệnh đối ứng, phần còn lại chuyển thành lệnh LO mua tại mức giá cao hơn một đơn vị yết giá so với giá khớp cuối (hoặc theo quy định chuyển đổi của hệ thống).
Lệnh MP chỉ nhập được khi trên sổ đang có lệnh đối ứng. Nếu không có lệnh đối ứng, MP sẽ không được nhập vào hệ thống. MP cũng không có hiệu lực trong các phiên định kỳ (ATO, ATC).
Ưu điểm của MP là khớp nhanh; nhược điểm là bạn có thể khớp ở mức giá cao hơn dự tính (khi mua) hoặc thấp hơn (khi bán), nhất là với cổ phiếu thanh khoản thấp, ít lệnh chờ.
Các lệnh riêng của HNX: MTL, MOK, MAK, PLO
Sàn HNX có nhóm lệnh thị trường chi tiết hơn HOSE. Thay vì một lệnh MP, HNX tách thành ba biến thể theo cách xử lý phần khối lượng không khớp hết, cùng một lệnh dành cho phiên sau giờ:
MTL (Market To Limit): khớp toàn bộ hoặc một phần ngay theo giá đối ứng tốt nhất; phần còn lại chuyển thành lệnh LO (mua cao hơn một bước giá, hoặc bán thấp hơn một bước giá so với giá khớp cuối).
MOK (Match Or Kill): nếu không khớp được toàn bộ ngay lập tức thì hủy toàn bộ lệnh. Phù hợp khi bạn chỉ muốn "được ăn cả".
MAK (Match And Kill): khớp toàn bộ hoặc một phần ngay; phần còn lại bị hủy (không chuyển thành LO).
PLO (Post Limit Order): lệnh giao dịch tại giá đóng cửa trong phiên sau giờ của HNX (14:45–15:00). PLO khớp ngay khi nhập nếu có lệnh đối ứng chờ sẵn ở giá đóng cửa.
Lưu ý: HNX không có lệnh ATO và không có phiên định kỳ mở cửa giống HOSE; phiên giao dịch khớp lệnh của HNX bắt đầu bằng khớp lệnh liên tục buổi sáng.
Sàn UPCOM (cổ phiếu công ty đại chúng chưa niêm yết) chỉ giao dịch theo phương thức khớp lệnh liên tục và thỏa thuận, không có phiên định kỳ ATO/ATC.
Điểm chính: - HNX dùng MTL, MOK, MAK thay cho MP của HOSE; điểm khác nhau nằm ở cách xử lý phần khối lượng dư (chuyển LO, hủy toàn bộ, hay hủy phần dư). - PLO chỉ tồn tại trên HNX, dùng trong phiên sau giờ 14:45–15:00 (theo quy định giao dịch HNX hiện hành, tháng 6/2026). - UPCOM không có phiên ATO/ATC.
Bảng so sánh các loại lệnh chứng khoán
Lệnh | Sàn | Ghi giá? | Phiên áp dụng | Xử lý phần dư |
|---|---|---|---|---|
LO | HOSE, HNX, UPCOM | Có | Định kỳ + liên tục | Chờ trên sổ đến hết ngày |
ATO | HOSE | Không | Định kỳ mở cửa | Hủy khi hết phiên |
ATC | HOSE, HNX | Không | Định kỳ đóng cửa | Hủy khi hết phiên |
MP | HOSE | Không | Liên tục | Chuyển thành LO |
MTL | HNX | Không | Liên tục | Chuyển thành LO |
MOK | HNX | Không | Liên tục | Hủy toàn bộ nếu không khớp hết |
MAK | HNX | Không | Liên tục | Hủy phần dư |
PLO | HNX | Không (giá đóng cửa) | Sau giờ (14:45–15:00) | Hủy khi hết phiên sau giờ |
Với người mới, lệnh LO là lựa chọn an toàn nhất để bắt đầu, vì bạn kiểm soát được giá. Các lệnh thị trường (MP, ATO, ATC, MTL…) hữu ích khi bạn ưu tiên chắc chắn khớp, nhưng đổi lại không kiểm soát giá khớp cuối.
Bạn có thể quan sát các lệnh và phiên này hoạt động trực tiếp qua bảng giá tại trang Thị trường và trang chi tiết từng cổ phiếu trên VNIndex.ai.
Tổng kết
Hiểu các loại lệnh chứng khoán giúp bạn đặt đúng lệnh, đúng phiên và tránh những khớp lệnh ngoài ý muốn. Tóm lại: dùng LO khi muốn kiểm soát giá, dùng ATO/ATC để tham gia giá mở/đóng cửa, dùng MP (hoặc MTL/MOK/MAK trên HNX) khi ưu tiên khớp nhanh. Khi đã nắm vững, bạn có thể theo dõi cách các lệnh hình thành giá trên bảng giá realtime tại VNIndex.ai và tra cứu chi tiết từng mã ở mục Cổ phiếu.
Nội dung trên chỉ nhằm cung cấp thông tin và giáo dục về cơ chế giao dịch, không phải khuyến nghị mua/bán/nắm giữ chứng khoán và không cấu thành tư vấn đầu tư theo Luật Chứng khoán. Quy định giao dịch có thể thay đổi theo thời gian; nhà đầu tư nên kiểm tra lại tại nguồn chính thức (HOSE, HNX, VSDC) và công ty chứng khoán đang sử dụng. Xem Tuyên bố miễn trách
